Doğum sonrası emziren annelerin en sık karşılaştığı problemlerden bir tanesi olan mastit, meme dokusu iltihaplanmasıdır. Bazı araştırmalar, doğum sonrası mastit görülme sıklığının %5 ila %33 arasında olduğunu gösterir. Çoğu zaman emziren annelerde tek bir memede görülür. Ancak emzirmeyen kadınlarda görülme olasılığı da vardır. Mastit annenin yorgun hissetmesine, şiddetli ağrılara, ateşe ve kızarıklığa ; tedavi edilmediğinde apse oluşumuna ve cerrahi işlemlerin uygulanmasına neden olabilir. Genellikle emzirmenin ilk 3 ayı içerisinde görülür.
Mastit Nedir?
Önemli Başlıklar
Mastit (meme iltihabı) oldukça yaygın görülen meme dokusu enflamasyonudur. Süt kanalları ve sütün biriktiği dokuda iltihaplanma ile meydana gelir. Ağrı, ateş, memede sertlik ve kızarıklık gibi semptomlara neden olur. Enfeksiyon meme dokusunda; süt kanalları veya meme ucu dahil olmak üzere herhangi bir yerde bulunabilir. Çoğu zaman bir memeyi etkiler. Mastit genellikle emziren kadınlarda görülmekle beraber emzirmeyen kadınlarda da görülebilir.
Mastit Neden Olur?
En temelde, mastite neden olan 2 faktör bulunur. Bunlar:
- Meme ucundaki çatlaklardan giren bakteriler
- Sütün boşaltılamaması sonucu süt kanallarındaki artan sütün bakteriyel enfeksiyona yatkın hale gelmesidir.
Bakteri Kaynaklı Mastit
Çoğu anne bebeğini doğal yollarla beslemek ister ve bu nedenle emzirir. Bebeğin ağız florasında veya meme dokusunda bulunan bakteriler, meme ucundaki mikro çatlaklardan girerek bir inflamasyona (mastit) neden olmuş olabilir. Özellikle emzirme döneminin ilk 3 ayında süt miktarının artması sonrasında eğer bebek yeterli olarak ememezse süt kanalları boşalamaz. Dolu kalan süt kanalları iltihaplanabilir.
Süt, bakterilerin gelişmesi ve çoğalması için ideal ortamı sağlar. Memenin yeterince hijyenik olmaması veya meme ucundaki tüylerin koparılması, bakteri kaynaklı mastite neden olabilir.
Tıkanıklık Kaynaklı Mastit
Meme, sütün üretildiği alveoller (keseler) ve sütü ileten kanallardan oluşur. Böylece bebek, emzirme sırasında meme ucundan süte ulaşır. Sütün depolandığı ve iletildiği kanalların tıkanması mastite neden olabilir. Bunun en büyük nedeni, fazla süt üretilmesi ve boşaltılamamasıdır. Bu durumda emzirme annenin süt kanallarının boşaltılmasında çok yardımcıdır. Emzirme kesilmemelidir. Gerekirse pompa gibi yardımcı araçlar ile süt kanalları boşaltılmalıdır.
Diğer Faktörler
Çatlamış meme uçlarına sahip olmak, tek bir memeden emzirmek veya emzirme için doğru pozisyonu bulamamak, dar iç çamaşırları tercih etmek gibi yaşam tarzı alışkanlıkları, emziren ve emzirmeyen kadınlarda mastit riskini artırır. Mastite neden olan birkaç faktör daha bulunur:
- İmplantlar ve piercingler
- Meme ucundaki tüylerin koparılması
- Yetersiz meme hijyeni
- Sigara kullanımı
- Yetersiz beslenme
- Yanlış iç çamaşırı tercihi
Emzirme Dönemi Mastit Belirtileri Nelerdir?
Mastit belirtileri bir anda ortaya çıkar ve annenin gündelik yaşantısını doğrudan etkileyebilir. Mastitin en büyük belirtisi memede sertlik, ateş, kızarıklık ve ağrıdır. Bazı durumlarda grip benzeri belirtiler (titreme ile yükselen ateş, üşüme) verebilir. Bununla beraber şu belirtiler görülür:
- Memede emzirme sırasında hassasiyet ve meme ağrısı (mastodini)
- Genel yorgunluk hali ve grip benzeri bulgular
- Memede sertlik, şişme ve kızarıklık
- Yüksek ateş
- Meme ucu akıntısı
- Meme ucundaki yaralar
Tüm bunlar, mastitin belirtileridir. Mastit kısa süre içerisinde tedavi edilmelidir, aksi takdirde apse oluşumu görülebilir ve cerrahi seçeneklerin uygulanması zorunlu hale gelebilir.
Mastit Tedavi Seçenekleri
Emzirme Dönemi Mastit Tedavisi
Mastit tedavisi genellikle antibiyotik kullanımı ile iltihabın giderilmesini içerir. Ancak ilerlemiş ve apse oluşumuna neden olmuş bir iltihabın varlığı cerrahi prosedürleri gerekli kılabilir. Mastit tedavisi ortalama 1 ila 2 hafta kadar sürer ve çoğu kadın için bu süre 10 günü aşmaz.
Çoğu anne bebeğin beslenmesi konusunda endişe yaşar ancak mastit tedavisi, bebeğin emzirilmesine engel değildir. Emzirmeye devam etmek, tedavi için faydalıdır. Diğer taraftan bebeğin beslenmesi kesintiye uğramaz.
Mastitin ilerlediği durumlarda oluşan meme apsesi, şiddetli ağrılara neden olabilir. Apsenin bölgeden uzaklaştırılması için antibiyotik tedavisi yeterli olmayabilir ve cerrahi yöntemler ile tedavi söz konusu olabilir. Ağrının giderilmesi için basit ağrı kesiciler (parasetamol veya ibuprofen) kullanılabilir. Doktorun önerdiği ilaçları düzenli aralıklar ve uygun dozlarda kullanmak tedavinin en kısa sürede tamamlanmasına yardımcı olur.
Emzirme Dönemi Dışındaki Mastit Tedavisi
Emzirme dönemi dışında da mastit görülebilir. Özellikle ileri yaş döneminde mastit, inflamatuar meme kanseri ile oldukça benzer belirtilere sahip olabilir. Bu durumda olumlu cevap alınamayan mastit tedavisinde, kanser riskinden şüphelenilebilir. Mutlaka bir meme radyoloğu tarafından hastanın derlendirilmesi ve mamografi ve ultrason (USG) gibi görüntülme tetkikleri ile tanı konulması gereklidir. Gerekli durumlarda biyopsi alınmalıdır.
Mastitin neden olduğu şikayetleri azaltmak için buz uygulaması, bazı basit masajlar ve iç çamaşırı kullanımı uygulanabilir.
- Sırt üstü uzanarak bir buz torbası kullanmak memedeki şişliğin azaltılmasına yardımcı olabilir.
- Memeyi sıkıştıran dar iç çamaşırları yerine destekleyici sutyen kullanmak semptomları hafifletebilir.
- Memeye masaj yapmak şişliği azaltacaktır. Bu noktada doktorun önerdiği uygun yöntemleri kullanmak gerekir. Doktor, birkaç farklı masaj tekniği önerecektir.
- Duş almak süreci daha kolay atlatmaya yardımcı olabilir.
Emzirme Döneminde Mastite Engel Olmak İçin:
- Meme uçları her emzirmeden sonra kuru tutulmalıdır.
- Pamuk içerikli iç çamaşırları tercih edilmelidir. Bu tarzdaki iç çamaşırlarını kullanmak tahrişi azaltır ve meme ucunun daha fazla hava almasını sağlar.
- Bebeğin emmesi sırasında bir memeyi boşalttıktan sonra diğerine geçmesi gerekir. Bunun için farklı pozisyonlarda emzirme yapılabilir.
- Meme, temiz olmalıdır. Aksi halde buradaki bakteriler mastite neden olabilir.
Sıkça Sorulan Sorular
Mastit Olmamak İçin Yapılması Gerekenler Nelerdir?
Ancak mastit olmamak için meme hijyenine önem göstermek, dar iç çamaşırları kullanmaktan kaçınmak, sigara kullanmamak gibi yaşam tarzı değişiklikleri etkili olacaktır.
Mastit Kaç Günde Geçer?
Mastit tedavisinin süresi değişebilir ancak ortalama olarak 1 ila 2 hafta içinde antibiyotik tedavisi tamamlanır. Mastitin apseye neden olduğu durumlarda tedavi süreci uzayabilir ve cerrahi işlemler gerekli olabilir.
Mastit Ateş Yapar Mı?
Mastit bir meme iltihabıdır ve yüksek ateşe neden olabilir. Çoğu zaman annenin 38 C dereceden fazla ateşi olması durumda bir doktora başvurması önerilir. Bununla beraber grip benzeri semptomlara ve halsizliğe de neden olabilir.
Mastit Olan Memeden Emzirilir Mi?
Anneler mastit olan memeden emzirmeye devam etmek konusunda endişeye kapılabilir ancak mastit sonrası emzirmenin durdurulması gerektirdiği kanısı yanlıştır. Mastit olan kadın, emzirmeye devam edebilir. Emzirme anne ve bebek için faydalıdır.
Mastit Olan Memeden Süt Gelir Mi?
Mastit olan memeden süt gelmesi beklenir. Ancak anne, bebeği emzirdiği sırada y ağrı hissedebilir veya bebek enfeksiyonlu sütü içmek istemeyebilir. Bu gibi durumlarda pompa ile süt boşaltılmalıdır.