Jinekomasti kısaca erkeklerde meme büyümesi anlamına gelir. Jinekomasti, yetişkin erkeklerde ya da erkek çocuklarda hormonal (östrojen ve testosteron) dengenin bozulması sonucunda meydana gelen iyi huylu anormal meme büyümesidir. Jinekomasti kimi vakalarda bir memeyi tutarken kimi vakalarda iki memeyi de birden tutabilmektedir.
Jinekomastide her iki memenin de farklı bir düzende etkilenip birbirinden düzensiz ve oldukça farklı boyutlarda seyredebildiği vakalardan da söz etmek oldukça mümkündür.
Yenidoğan erkek bebekler, ergenlik çağında bulunan erkekler ve yaşlı erkek bireylerde hormon dengesinde oluşan normal değişiklikler neticesinde jinekomasti yani meme büyümesi geliştirebilirler.
Jinekomastinin söz edildiği birçok vakada ciddi bir sorun teşkil etmez ancak meme dokusunun hacmi artış gösterdiği için meme kanseri riskini de tetikleyebilmektedir. Bunun yanında erkek bireylerde estetiksel kaygılara yol açarak özgüven zedelenmelerine yani sosyal ve psikolojik kaygılara neden olmaktadır. Kimi jinekomasti vakalarında ise erkek bireyler, memelerinde ağrı ve hassasiyet geliştiğini bildirmişlerdir.
Erkeklerde meme büyümesi yani jinekomasti, ortaya çıkış durumuna göre, bazı vakalarda kendiliğinden iyileşme gösterebilir, bazı vakalarda ise jinekomastinin çözümü için medikal ilaç tedavisi ya da cerrahi prosedürler uygulanabilir.
Jinekomasti Neden Olur?
Önemli Başlıklar
Jinekomasti, genellikle vücutta bulunan testosteron hormonundaki düzensizliklerden ve dalgalanmalardan kaynaklı olarak meydana gelmektedir. Bu testosteron hormonu düzeylerindeki düşüş sıklıkla erkek bireylerde testosteron hormon etkilerini bloke edebilen, testosteron hormon salgısını azaltan ve östrojen hormon seviyelerini arttıran koşul ve rahatsızlıklardan kaynaklanabilmektedir.
Östrojen ve testosteron hormonları erkek ve kadınlarda cinsiyet temel özelliklerini kontrol eder ve dengede tutar. Testosteron hormonu, erkeklerde kas kütlesi, vücut kılları ve benzeri erkeksi cinsiyet özelliklerini dengede tutarken, östrojen hormonu ise meme büyümesi gibi kadınsı cinsiyet özelliklerini kontrol altında tutar. Östrojen kadın cinsiyet hormonu olarak tanımlansa bile, normal şartlar altında erkek bireylerde de çok küçük düzeylerde salgılanır. Normal seviyesinin üzerinde artış gösteren östrojen hormonu ya da testosteron hormonu ile düzensiz ve dengesiz östrojen üretimi erkek bireylerde meme dokusunun büyümesine yani jinekomastiye neden olur.
İnsan bünyesinde var olan bu hormon düzen ve dengesi çeşitli sebeplerden kaynaklı olarak bozulabilir. Jinekomasti; doğal ve var olan hormonal değişiklikler, bazı ilaçların kullanımı, sigara ve alkol tüketimi, bazı sağlık sorunlarından kaynak alan komplikasyonlar ve kimi bitkisel takviyelerin tüketimi gibi nedenlerden meydana gelebilmektedir.
Yenidoğan erkek bebekler, doğum öncesi anne vücudunda bulunan östrojen hormonunun etkileriyle gelişmiş ve büyümüş meme dokusuyla doğabilmektedir. Bahsi geçen bu gelişmiş meme dokusu, doğumu takiben iki ila üç hafta arasında kendiliğinden geçmektedir.
Ergenlik çağındaki erkek bireylerde ise, sürekli dalgalanan hormon seviyeleri sebebiyle gelişmiş meme dokusundan söz etmek mümkündür. Ergenlik çağında yaygın olan bu gelişmiş meme dokusu, birçok jinekomasti vakasında tedaviye gereksinim duymadan kendiliğinden kaybolur.
Yetişkin erkek bireyler de ise jinekomasti varlığı, 50 ila 69 yaş aralığında seyredebilmektedir. Yapılan bilimsel deneyler, bu yaş aralığında bulunan her dört erkek bireyden birinin jinekomasti semptomlarını gösterdiğini açıklamıştır.
Kullanılan kimi medikal ilaç türleri ve bunların etken maddeleri jinekomastiye neden olmaktadır. Bahsi geçen bu ilaç türleri arasında; prostat kanserleri ve benzeri kimi sağlık problemlerini tedavi etmek maksadıyla kullanılan anti-androjenler yer almaktadır.
Radyoloji uzmanı tarafından bazı durumlarda reçete edilen ya da kimi zaman spor yapanlar tarafından kas kütlesini arttırmak ve maçlarda performansı yükseltmek maksadıyla yasa dışı olarak tüketilen steroidler ve androjenler de erkek bireylerde meme büyümesine yani jinekomastiye zemin hazırlamaktadır.
Kullanılan kimi antidepresan ilaç grupları, kalp ilaçları ve hiperaktivite ve dikkat bozukluğunu tedavi edici amfetamin grubu ilaçlar da jinekomasti oluşumunu tetikleyebilmektedir.
Esrar, eroin ve benzeri uyuşturucu maddelerin, aşırı alkol tüketiminin ve sigara kullanımının da jinekomastiye zemin hazırladığı birçok otorite tarafından bildirilmiştir.
Yetersiz, dengesiz ve düzensiz beslenme ile aşırı kilo alımı da jinekomastiye neden olabilmektedir. Çünkü; bahsi geçen bu yetersiz, dengesiz ve düzensiz beslenme sonucu vücuttaki hormonal düzen bozulacaktır ve bu da meme dokusunun aşırı gelişimini tetikleyecektir.
Böbrek yetmezliği tanısı ile diyaliz tedavisi alan erkek bireylerin yaklaşık olarak yarısının jinekomasti geliştirdiği bildirilmiştir.
Testis, adrenal bez veya hipofiz bez problemleri veya bunların tümörleri de hormonal denge ve düzeni oldukça kolay etkilediğinden jinekomastiye yol açmaktadırlar.
Karaciğer organının birçok çeşitli rahatsızlıkları ve siroz için kullanılan ilaç gruplarının da östrojen ve testosteron hormon dengesini bozduğu bildirilmiş olup, bunun jinekomastiye neden olduğu açıklanmıştır.
Bazı kronik sağlık problemlerinin de erkeklerde meme dokusunun artış göstermesine neden olduğu bildirilmiştir. Klinefelter sendromu ya da hipofiz yetmezliği gibi sağlık sorunları testosteron hormon seviyelerini doğrudan etkileyebilmekte ve hipogonadizme neden olan sebepler jinekomasti ile ilişkilendirilmektedir.
İnsan yaşamının doğal bir süreci olan yaşlanmaya bağlı olarak gelişen hormonal dalgalanmalar da jinekomastiye sebebiyet verebilmektedir.
Jinekomasti nedenleri, yukarıda da açıkladığımız gibi birçok etkenden kaynaklanabilmektedir. Böyle bir durumda jinekomastinin nedeni, teşhisi ve tedavisi için geç kalınmadan bir meme radyolojisi uzmanına muayene olmanız sağlığınız açısından büyük önem arz eder.
Jinekomasti Belirtileri
Jinekomasti belirtileri arasında; erkek bireylerde gözlemlenen meme dokusunda belirgin bir artış ve bunun neticesinde memelerde ağrı, duyarlılık ve hassasiyet sayılabilmektedir.
Jinekomasti belirtilerini sıralayacak olursak;
Memelerde büyüme ve şişme
Memede ağrı
Memelerde oluşan hassasiyet ve duyarlılık
Memelerde gözlemlenen anormal bir görüntü
Her iki memenin farklı büyüklükteki boyutlara ulaşması
Yukarıda bahsi geçen tüm semptomlar tıbbi açıdan oldukça önemlidir ve bu belirtilerin varlığından söz ediliyorsa vakit kaybetmeden uzman bir hekime muayene olmanız tavsiye edilmektedir.
Jinekomasti Tanısı Nasıl Konulur?
Jinekomasti tanısı için hekiminiz ilk olarak fiziki bir muayene gerçekleştirecek ve hemen ardından hem sizin hem de ailenizin sağlık durum geçmişini soracaktır.
Hekiminiz jinekomasti tanısı için fiziki muayene yaptıktan sonra meme dokusunu değerlendirir ve diğer kontrollere geçilir. Jinekomasti teşhisi için hekim, altta yatan herhangi bir kaynağın sebebini öğrenebilmek maksadıyla kan analizleri ve bilateral meme USG isteyecektir.
Jinekomastiye benzer semptomlara sahip birkaç durum daha vardır ve bunlar değerlendirilmeye ihtiyaç duymaz. Bu durumlardan biri aşırı yağ dokusuna sahip meme dokusudur. Kimi erkek bireylerde jinekomastiyi andıran göğüs dokusunda yağ tabakası bulunmaktadır. Bu durum jinekomasti ile aynı değildir ve ek tetkiklere gereksinim duyulmaz.
Son olarak; meme kanseri varlığı erkek bireylerde nadiren gözlemlense de tek bir meme dokusunun büyüdüğü yahut memelerde oldukça sert bir nodülün bulunması gibi durumlarda meme kanserinden söz edilebileceği ihtimali her daim göz önüne alınmalı ve değerlendirme ona göre yapılmalıdır.
Jinekomasti Çeşitleri
Jinekomasti yani erkeklerde meme büyümesi sorununun sıklıkla tek tip biçiminde meydana geldiği düşünülür. Ancak bu doğru bir yaklaşım değildir. Çünkü jinekomasti, üç farklı kategoride değerlendirilir yani jinekomasti çeşitleri üç tiptir.
Bahsi geçen üç tip jinekomasti çeşidi aşağıdaki gibidir:
-Lipomatöz jinekomasti
-Glandüler jinekomasti
-Mix jinekomasti
Bu üç jinekomasti kategorisinden hangisinin hastada söz konusu olduğunun bilinmesi, tedavi sürecinin de belirleyici adımıdır.
Lipomatöz jinekomasti
Lipomatöz jinekomasti kategorisinde memedeki yağ dokusunda artış gözlemlenir. Bahsi geçen yağ dokusundaki artış oldukça ön plandadır ve buna göre kategorize edilir. Bu türe aynı zamanda ‘’yağlı tip’’ adı da verilebilmektedir.
Glandüler jinekomasti çeşidinde ise sert meme dokusu dikkat çeker. Kısaca hakiki meme dokusu artış göstermiştir. Glandüler jinekomasti probleminde tedavi yöntemi cerrahi prosedürleri de içerebilmektedir.
Tüm bu bilgilerin yanında jinekomasti, fizyolojik ya da patolojik olarak iki alt kategoriye de ayrılır.
Fizyolojik jinekomasti
Jinekomastinin bu alt kategorisi olguların oldukça büyük bir kısmını oluşturmuştur. Fizyolojik jinekomasti türünde altta yatan herhangi bir patolojik sorun mevcut değildir. Yani; kaynağı herhangi bir patoloji değildir. Yenidoğan erkek bebekler, ergenlik dönemi ve ilerlemiş yaş olmak üzere insan hayatının üç değişik döneminde de gözlemlenebilir.
Patolojik jinekomasti
Metabolik, genetik ve onkolojik sebeplere bağlı olarak gelişen patolojik jinekomasti grubunda bazı ilaçların kullanımı ile tetiklenmiş ya da endokrin problemlerden kaynaklanmış jinekomastiler, patolojik olarak kabul görmüştür.
Jinekomasti türlerinde başta da belirttiğimiz gibi jinekomastinin hangi kategoriye ait olduğu tedavi için belirleyicidir.
Jinekomasti Tedavi Seçenekleri
Jinekomasti tedavi seçenekleri için öncelikle bahsi geçen meme dokusundaki büyümenin altta yatan kaynağı araştırılır ve bu şekilde tedavi planlaması yapılır. Nitekim; jinekomastinin altta yatan kaynağı hormonal dengenin bozulması ise bir endokrinoloji uzmanından destek istenir ve süreç buna göre şekil alır.
Jinekomasti tedavi seçenekleri için kısaca jinekomastinin tipi, hastanın yaşı, hastanın hormonal seviyeleri gibi birçok faktör belirleyicidir.
Sıkça Sorulan Sorular
Jinekomasti kanser yapar mı?
Jinekomastinin tek başına kanserli doku geliştirmesi beklenmez yani kanserleşme riski taşımamaktadır diyebiliriz. Bu bilgilerin yanı sıra, jinekomastiye neden olan ve östrojen hormon seviyelerinin artış gösterdiği durumlar, erkek bireylerde meme kanseri riskini tetikleyebilir. Dolayısıyla jinekomastinin varlığından söz edilen vakalarda düzenli doktor kontrolleri büyük önem taşımaktadır.
Jinekomasti kendiliğinden geçer mi?
Yenidoğan erkek bebeklerde gözlemlenen gelişmiş meme dokusu, doğumu takiben iki ila üç hafta arasında kendiliğinden geçmektedir.
Ergenlik çağındaki erkek bireylerde ise, sürekli dalgalanan hormon seviyeleri sebebiyle gelişmiş meme dokusundan ve memelerde şişkinlikten söz etmek mümkündür. Ergenlik çağında oldukça yaygın olarak gözlemlenen bu gelişmiş meme dokusu, birçok jinekomasti vakasında tedaviye gereksinim duymadan kendiliğinden kaybolur.
Yetişkin erkek bireyler de ise jinekomasti, 50 ila 69 yaş aralığında seyredebilmektedir. Dolayısıyla jinekomasti kendiliğinden geçer diyebilmek için hastanın yaşı ve hormonal seviyelerinin bilinmesi gerekir.
Jinekomasti ergenlikten sonra geçer mi?
Jinekomasti, ergenlik çağındaki erkek bireylerde sıklıkla dalgalanan hormonal seviyelerden kaynaklanmaktadır. Ergenlik döneminde yaygın olarak gözlemlenen bu meme büyümesi, çoğu durumda tedaviye gereksinim duymadan kendiliğinden geçmektedir. Kısaca jinekomasti, ergenlik çağından sonra geçebilmektedir. Jinekomastinin ergenlik çağından sonra kendiliğinden iyileşme süresi sıklıkla altı ay ila iki yıl arasında değişkenlik göstermektedir.
Kilo verince jinekomasti geçer mi?
Jinekomastinin yalnızca belirtileri sağlıklı beslenme ve egzersiz programları ile hafifleyebilmektedir. Jinekomasti varlığından söz edilen vakalarda kesin tedavi yöntemi için uzman bir hekime muayene olmanız önerilmektedir. Ancak yine de belirtmek gerekir ki; sağlıklı ve dengeli beslenme ile kilo vermek sağlıklı bir yaşam için oldukça elzem bir adım olacaktır.
Jinekomasti olduğu nasıl anlaşılır?
Jinekomasti yani erkeklerde meme dokusunun artış göstermesi veya büyümesinin tam tanısı için uzman bir hekime muayene olmanız gerekmektedir. Hekiminiz, fiziki muayenenin hemen ardından gerekli tetkikler isteyecek ve akabinde tam tanı konacaktır. Bununla birlikte, meme ucu ya da meme başı bölgesinin hemen altında sert, yoğun ve lastik kıvamında hatta yumru şeklinde doku hissedilmesi jinekomasti için düşündürücü bir belirti sayılabilmektedir. Jinekomastiden şüpheleniyorsanız uzman bir hekim görüşü için kontrol muayenesine gitmeniz sağlığınız için önem arz etmektedir.
Protein tozu jinekomasti yapar mı?
Sporcuların başvurduğu anabolik steroidler ve protein tozları, genç erkek bireylerde gözlemlenen jinekomastinin nedenlerinden bazılarıdır. Kas geliştirmek için kullanılan protein tozları, birçok kaynağa göre jinekomastiyi tetiklemektedir.